Analitik geometriya elementlarining vujudga kelishi va ahamiyati
From the paper
Analitik geometriya geometriyaning bir qismi bo’lib, uning asosiy tushunchalari algebraik nuqtai-nazardan o’rganiladi. Analitik geometriyaning asosiy tadqiqot vositalari koordinatalar metodi va elementar algebra metodlari bo’lib hisoblanadi. Koordinatalar metodi XVII-asrlarda vujudga kelgan va qo’llanila boshlangan. Astronomiya, mexanika va texnikaning rivojlanishi u bilan bog’liq. Bu metod va analitik geometriya asoslari 1637 yilda fransuz matematigi Rene Dekart (1596-1650) tomonidan fanga kiritilgan. Ushbu sohaning rivojiga Pyer Ferma (1607-1665), Gotfrid Vilgelm Leybnits (1646-1716), Isaak Nyuton (1643-1727), Leonard Eyler (1707-1783) va boshqa olimlar katta hissa qo’shganlar. Faraz qilaylik, ?? va ?? o‘zgaruvchi miqdorlarni bog‘lovchi ??(??,??)=0 tenglama berilgan bo‘lsin. Bu tenglama o‘z navbatida bir o‘zgaruvchini, masalan, ?? ni ikkinchisining, ya’n ?? ning funksiyasi sifatida aniqlaydi. Agar (1) ni y ga nisbatan yechsak, ??=??(??)ga ega bo‘lamiz. Bu yerda ??(??) bir qiymatli yoki ko‘p qiymatli funksiya bo‘lishi mumkin, bu funksiyaning qiymatlari ?? o‘zgarganda uzluksiz o‘zgaradi deb faraz qilaylik. ?? va ?? miqdorlarni ?????? dekart koordinatalar tekisligining biror ?? nuqtasini koordinatalari sifatida qaraymiz.