Tamaki tutunining tarkibi va xossalari
Maqola matnidan
Dunyoda 40 dan ortiq tamaki turlari ma'lum. Chekishning inson tanasiga ta'siri va patologik o'zgarishlarning namoyon bo'lishi tamaki va nafas olayotgan tamaki tutunini tashkil etuvchi moddalarning xususiyatlariga bog'liq. Tamaki bargida 4000 ga yaqin moddalar 1200 ta kimyoviy birikmalar topilgan. Ulardan uglevodlar, aminlar, nikotin, ammiak, uchuvchi asoslar, aminokislotalar, uglevodlar, organik kislotalar, polifenollar, efir moylari, smolalar va boshqalar [1, 2]. Chekish paytida tamaki tutuni orqali inson organizmiga 4000 dan ortiq kimyoviy birikmalar kiradi, ulardan 40 ga yaqini kanserogendir [3, 4]. Tamaki tutunining asosiy komponenti nikotin bo'lib, u tanaga o'ziga xos ta'sir qililadi va sigaretaning kuchini belgilaydi. Tamaki mahsulotlarida nikotinning o'rtacha meyori 1,2 dan 2,3% gachani tashkil etadi [1, 2]. Inson uchun nikotinning o‘lim dozasi 50-100 mg yoki 2-3 tomchi. Aynan shunday doza har kuni qonga 20-25 ta sigaret chekkandan keyin tushadi. Bir kunda 1 quti sigaret chekish – bu 1 yilda 500 rentgen nurlanishni olgan bilan barobar [3]. Nikotin o'rtacha qaynash harorati 140 - 145 ° C bo'lgan kimyoviy moddadir, ishqoriy muhitga ega va spirt, efirlar va suvda yaxshi eriydi. Ko'pincha, tamakining tarkibi nikotinga o'xshash nornikotin moddasini o'z ichiga oladi.